Cấp thiết quy hoạch không gian biển

PDF.InEmail

Quy hoạch không gian biển muốn có sức sống bền vững, sớm đi vào thực tiễn, quá trình xây dựng cần cả nghiên cứu lý luận, khảo sát thực tiễn và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế. Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam vừa tổ chức Hội thảo Tham vấn tài liệu quy hoạch không gian biển và vùng bờ ở Việt Nam và theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi (Trung tâm Nghiên cứu Biển và Hải đảo, ĐHQG Hà Nội), đó là quy hoạch tổng thể và tích hợp, nên thí điểm ở một số vùng biển, ven biển rồi nhân rộng.

Quy hoạch không gian biển là quy hoạch tương thích bền vững

Tiềm năng không gian biển cho phát triển kinh tế biển nước ta rất lớn, tập trung vào các mảng không gian chính yếu là không gian vùng ven biển (duyên hải), không gian biển, không gian đảo và không gian đại dương. Khi càng nhiều các nhóm người sử dụng có nhu cầu tiếp cận khai thác tài nguyên biển, không gian biển càng trở nên có giá trị. Đặc biệt, nhu cầu lớn nhất về không gian biển trên thế giới dường như đến từ việc khai thác các năng lượng thay thế như năng lượng gió, sóng…

"Chúng ta phải nhận thấy quy hoạch biển theo hướng hiện đại và quản lý biển theo không gian phải là quy hoạch tổng thể và tích hợp. Đây chính là đặc trưng quan trọng nhất của quy hoạch không gian biển”, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nói. Hiện nay theo Bộ KH&ĐT, các dự án quy hoạch năm 2012 của các Bộ, ngành và địa phương đã lên tới con số 2.604 dự án, (nhưng Bộ này chỉ quản 10% số dự án trên). Đây là một con số quá lớn thể hiện sự chồng chéo, mạnh ai nấy làm dễ dẫn tới nhiều quy hoạch thiếu tính hiệu lực, quy hoạch "treo” lãng phí.

Tuy nhiên PGS Hồi cho rằng, phân vùng sử dụng vùng bờ và biển hoàn toàn không đơn giản, trước hết bởi tính phức tạp của không gian biển. Bản chất lưu thông của nước biển và tính di biến động của các dạng tài nguyên sinh vật; tính đan xen của các yếu tố sinh thái, môi trường và tài nguyên biển theo không gian ba chiều. Bản chất chia sẻ, sử dụng đa ngành và thường cạnh tranh nhau của các hệ thống tài nguyên biển, sự tương tác giữa lục địa và biển ở vùng bờ đều là thách thức lớn.

Mặt khác, đời sống cư dân ven biển thường xuất phát điểm thấp và chưa phải là đối tượng được chú trọng đầu tư cả về nhận thức và khoa học kỹ thuật. "Kế hoạch phân vùng sử dụng biển lâu dài, quy hoạch sử dụng đất ven biển hiện tại cũng như cơ chế chính sách và thể chế quản lý vùng bờ và biển hiện hành, do vậy không phải "một sớm, một chiều” có thể điều chỉnh ngay được”, ông Hồi nói.

Song việc xác định đúng vị trí pháp lý, tên gọi của quy hoạch không gian biển đang là một đòi hỏi thực tiễn khách quan cực kỳ cấp bách. Nó xuất phát từ cả nhu cầu phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền an ninh - điều mà các nước láng giềng phía bắc đã làm và thông qua phương án phân vùng chức năng biển. "Không thể để một quốc gia "ba phần tư tổ quốc là biển” mà lại thiếu công cụ quy hoạch để quản lý, khai thác và sử dụng”, PGS Chu Hồi nói.

Với ý thức rằng không gian biển là hữu hạn, thì một cách tiếp cận có kế hoạch sử dụng không gian biển đang trở nên cần thiết. Quy hoạch không gian biển, theo tài liệu đưa ra tham vấn, đưa ra cách tiếp cận phân vùng biển dựa vào hệ sinh thái và tổng hợp. Ở đây cũng đưa ra một loạt quy tắc hướng dẫn, những cơ chế quản lý chuẩn mực cho việc quy hoạch khai thác biển, có cân nhắc đến các tác động tổng thể.

PGS Chu Hồi nhấn mạnh, mục tiêu và khác biệt của quy hoạch không gian biển so với quy hoạch các ngành khác, là nó chú trọng đến phương thức giải quyết xung đột trong việc sử dụng không gian (ba chiều) của các ngành, trên một vùng biển cụ thể. Nó đồng thời tăng tính tương thích trong các hoạt động sử dụng tài nguyên môi trường biển. Để cách tiếp cận này thành công, cơ quan trung ương cần ban hành những quy định về hệ thống hóa sự phối hợp liên ngành và quy trình ra quyết định tổng hợp.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Sở TN&MT Quảng Ninh, Hải Phòng, Nam Định, Thái Bình, Quảng Bình…, lấy ý kiến các Bộ, ngành liên quan hoàn thiện cuốn tài liệu, phục vụ công tác quy hoạch của các ngành và địa phương, sử dụng trong tập huấn ngắn hạn bổ túc kiến thức về quy hoạch không gian biển và để tham khảo trong quá trình giảng dạy đại học, sau đại học.

nguồn Vacne


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: