12 năm phân vùng quản lý Khu bảo tồn biển, Hạn chế và nhu cầu thực tiễn

PDF.InEmail

Quy chế quản lý Ban Quản lý khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm được ban hành kèm theo Quyết định số 88/2005/QĐ-UBND ngày 20/12/2005 của Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Nam. Quy chế quy định nội dung quản lý nhà nước đối với Khu Bảo tồn biển Cù lao Chàm nhằm bảo tồn đa dạng sinh học biển, bảo vệ và sử dụng hợp lý các hệ sinh thái, tài nguyên thiên nhiên, môi trường, bảo tồn các giá trị văn hoá - lịch sử, phục vụ phát triển bền vững tại xã Tân Hiệp, Hội An, Quảng Nam. Qua 12 năm đi vào triển khai và thực hiện, Quy chế nói chung và quy định về phân vùng chức năng trong khu bảo tồn biển nói riêng đã hỗ trợ tích cực cho công tác quản lý nhà nước về bảo vệ đa dạng sinh học tại Cù Lao Chàm.

Phanvung22052017-01

Hình 1: Bản đồ Phân vùng của Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm

Điều 5 của quy chế quy định về Phân vùng quản lý Khu Bảo tồn biển Cù lao Chàm. Theo đó Khu Bảo tồn biển Cù lao Chàm được phân thành các vùng sau đây:

- Vùng bảo vệ nghiêm ngặt (Vùng lõi): Là vùng có hệ sinh thái rạn san hô và đa dạng sinh học biển được bảo toàn nguyên vẹn, được quản lý và bảo vệ chặt chẽ, hạn chế tối đa các ảnh hưởng tiêu cực đến sinh cảnh, tạo điều kiện cho việc nghiên cứu khoa học và giáo dục đào tạo.

- Vùng phục hồi sinh thái: Là vùng được quản lý, bảo vệ và tổ chức các hoạt động nhằm phục hồi hệ sinh thái, đa dạng sinh học và nguồn lợi thủy sản tự nhiên nhằm mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng. Một số diện tích trong khu vực này có thể sẽ được bổ sung cho Vùng bảo vệ nghiêm ngặt trong tương lai.

- Vùng phát triển: Bao gồm vùng phát triển du lịch, vùng phát triển cộng đồng và vùng khai thác hợp lý.

+ Vùng phát triển du lịch: Là vùng tập trung các hoạt động du lịch tạo thu nhập cho nhân dân địa phương có sự kiểm soát của Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển như lặn có bình khí thở, tham quan, xem san hô bằng tàu đáy kính, lướt ván, đua thuyền buồm, bơi, lặn xem cá... và cho hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục, đào tạo, vui chơi giải trí mang tính giáo dục cộng đồng.

+ Vùng phát triển cộng đồng: Bao gồm phần đất trên cạn có dân cư sinh sống tại các Thôn Bãi Làng, Thôn cấm, Bãi Ông và Bãi Hương thuộc Hòn Lao - Cù Lao Chàm.

+ Vùng khai thác hợp lý: Đây là vùng được xác định để tổ chức khai thác nguồn lợi một cách hợp lý, phát triển ngành nghề phù hợp (khai thác, nuôi trồng thủy sản và các nghề phù hợp khác) nhằm tăng thu nhập, nâng cao đời sống, cải thiện sinh kế cộng đồng dân cư Khu Bảo tồn biển. Vùng khai thác hợp lý bao bọc các vùng bảo vệ nghiêm ngặt, vùng phục hồi sinh thái, vùng phát triển của Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm.

Qua quá trình triển khai thực hiện, Công tác phân vùng có những điểm chưa phù hợp với tình hình mới, cần được nghiên cứu bổ sung, chỉnh sửa để góp phần quản lý tốt hơn Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm trong thời gian đến. Tại cuộc họp tham vấn ý kiến các nhà khoa học, cộng đồng Cù Lao Chàm diễn ra từ ngày 9-14/8/2016, các bên liên quan đã chỉ ra một số hạn chế cơ bản của công tác phân vùng hiện tại như:

1/ Chưa quản lý tốt phương tiện khai thác thủy sản của ngư dân địa phương khác khai thác trong Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm như các phương tiện đến từ các xã ven biển của thành phố Hội An (Cẩm An, Cẩm Châu, Cẩm Nam,..), Tam Hải – Núi Thành, Duy Hải, Duy Nghĩa – Duy Xuyên,…. Điều này được khẳng định rõ thông qua số liệu vi phạm quy chế quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm giai đoạn 2013-2016.

Phanvung22052017-02

Biểu đồ 1: Diễn biến vi phạm quy chế trong Khu BTB Cù Lao Chàm 2013-2016

Phanvung22052017-03

Biểu đồ 2: Diễn biến vi phạm quy chế Khu BTB bằng nghề giã cào

Phanvung22052017-04

Hình 2: Phương tiện của ngư dân ngoài Cù Lao Chàm khai thác trái phép trong Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm

2/ Trong thời gian gần đây xuất hiện các nghề như xung điện, lặn dùng súng tự chế không rõ nguồn để khai thác các loại thủy hải sản (cá, mực, tôm, ốc …) của các phương tiện đến từ xã Tam Hải - huyện Núi Thành, Quảng Ngãi, Đà Nẵng gây ảnh hưởng rất lớn đến kích thước các loài thủy sản và có nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên biển.

3/ Diện tích các phân vùng chức năng của Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm nhỏ, nhất là vùng lõi chỉ có 1,26km2 , diện tích vùng lõi nhỏ tạo điều kiện cho các phương tiện khai thác thủy sản tiếp cận gần với rạn san hô, ngư dân buộc tàu vào các phao neo phân chia vùng biển giữa vùng lõi và vùng khai thác hợp lý, khi không có sự giám sát của cơ quan chức năng sẽ khai thác trái phép tại vùng lõi. Diện tích vùng lõi nhỏ khiến thủy sản trong vùng lõi bị đánh bắt nhiều, khả năng phục hồi và tái tạo chậm dẫn đến hiệu ứng tràn khó xảy ra, việc khai thác trái phép thủy sản thuộc vùng lõi dễ dàng hơn đồng thời công tác quản lý nhà nước lại khó khăn hơn.

4/ Các kết quả nghiên cứu trong những năm gần đây của các nhà khoa học trong và ngoài nước về Cù Lao Chàm đã chỉ ra tư liệu tương đối hoàn chỉnh và hệ thống về hiện trạng tài nguyên đa dạng sinh học biển (phân bố, diện tích và đặc điểm của các sinh cư tiêu biểu: rạn san hô, thảm cỏ và rong biển; Tính đa dạng loài sinh; Các loài sinh vật quý hiếm và/hoặc bị đe dọa; và Các bãi sinh sản, ươm giống của một số nhóm nguồn lợi thủy sản quan trọng) trong vùng biển Cù Lao Chàm. Điều đáng lưu ý là có một số bãi đẻ, ươm giống mới phát hiện chưa được bảo vệ và hiện nằm ngoài vùng bảo vệ nghiêm ngoặt của Khu bảo tồn biển.

Phanvung22052017-05

Hình 3: Bản đồ phân bố các bãi đẻ và ương giống thủy sản tại Khu Dự trữ sinh quyển Thế giới Cù Lao Chàm. (Nguồn: TS Nguyễn Văn Long, 4/2017)

5/ Rùa biển thuộc danh mục các loài nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ trong Sách đỏ Việt Nam và của Thế giới. Thời gian gần đây, rùa biển quay trở về và bị sa lưới chết ngày càng nhiều tại Cù Lao Chàm. Để rùa biển có thể quay về và tiếp cận các bãi biển để lên đẻ trứng thì một loạt các hoạt động cần xem xét như: tăng cường bảo vệ các khu vực có cỏ biển, rong biển là nguồn thức ăn cho rùa, điều chỉnh tuyến cano du lịch, tổ chức quản lý các ngành nghề khai thác phù hợp để giảm thương vong cho rùa,….vì vậy, các phân vùng của khu bảo tồn biển cũng phải điều chỉnh trong thời gian đến.

Phanvung22052017-06

Hình 4: Cá thể rùa xuất hiện tại Bãi Làng, Cù Lao Chàm ngày 06/9/2016. (Hình ảnh: Huỳnh Ngọc Diên)

Còn nhiều điểm hạn chế trong công tác phân vùng hiện tại đã làm giảm hiệu quả quản lý trong Khu bảo tồn biển. Vì vậy để quản lý tốt khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm trong tương lai, yêu cầu thực tiễn đặt ra là cần có những điều chỉnh trong phân vùng quản lý. Làm được điều này không chỉ bảo vệ tốt hơn đa dạng sinh học biển mà còn tạo động lực mới cho Cù Lao Chàm phát triển bền vững.

Kim Phương – BQL KBTB CLC


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

.