Nghiên cứu phát triển

CÙ LAO CHÀM PHÁT HIỆN NHÓM CÁ HẢI QUỲ - nguồn lợi quý cần được bảo tồn

PDFPrintE-mail

Tuesday, 03 April 2018 14:21 Hits:177

There are no translations available.

Tham gia nhiều chuyến lặn khảo sát, nghiên cứu các hệ sinh thái biển tại Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm tỉnh Quảng Nam, tôi bị lôi cuốn bởi một nhóm sinh vật biển mềm mại, màu sắc sặc sỡ, đẹp và đặc biệt là rất hiếu động, chúng có phân bố rải rác và quan hệ gần gũi với các rạn san hô, thảm cỏ biển. Đó là nhóm hải quỳ và cá hải quỳ hay còn được gọi là cá hề (tên tiếng Anh gọi là Clownfish).

Các nhà khoa học đã thống kê trên thế giới có 29 loài cá hải quỳ đã được xác định. Vùng biển Việt Nam đã thống kê được 7 loài, riêng tại vùng biển Cù Lao Chàm qua hai năm 2016 và 2017, kết hợp với những lần khảo sát, nghiên cứu biển, tôi đã xác định thống kê được 6 loài cá hải quỳ, chiếm hơn 85% số loài trong cả nước đã được phát hiện cho đến nay. Có thể nói, các rạn san hô vùng biển Cù Lao Chàm là nơi tập trung số loài cá hề nhiều nhất trong cả nước.

A-Haiquy04032018-01

(Cá hải quỳ đuôi vàng – Yellowtail clownfish. Photo: LXA, tháng 9/2017)

Về phân loại, cá hải quỳ thuộc họ cá thia (Pomacentridae). Tại vùng biển Cù Lao Chàm có 5 loài cá hải quỳ phân bố trên các rạn san hô gồm: Amphiprion frenatus - cá hề màu đỏ cà chua (Tomato clownfish); Amphiprion sandaracinos - cá hề màu vàng (Yellow clownfish); Amphiprion perideraion - Cá hề hồng xám (Pink skunk clownfish); A. clarkia - cá hề đuôi vàng (Yellowtail clownfish); A. chrysopterus - cá hề vây cam (Ogangefin clownfish) và duy nhất có một loài phân bố trên nền cát gần rủi với thảm cỏ biển, đó là loài Amphiprion polymnus - cá hề yên ngựa (Saddleback clownfish).

A-Haiquy04032018-02

(Cá hề yên ngựa- Saddleback clownfish. Photo: LXA, tháng 7/2016)

Các nhà khoa học trên thế giới đã thống kê có khoảng hơn 1.000 loài hải quỳ khác nhau, chúng là những loài động vật thân mềm, sống bám vào đá ngầm và các rạn san hô. Về hình thái, hải quỳ là loài có rất nhiều xúc tu, mềm mại, có nhiều màu sắc, trông có vẽ vô hại, đẹp như những bông hoa đa sắc màu, gợi cảm dưới đáy đại dương, nhưng thật ra chúng là loài động vật ăn thịt rất đáng sợ, vì các xúc tu của chúng có chứa chất độc làm tê liệt và ăn trọn các loài cá, tôm, giáp xác,…khi chúng bắt được. Nhưng rất đặc biệt, duy nhất chỉ có các loài cá hải quỳ được sống chung với vật chủ của mình là hải quỳ, có lẽ vì thế mà con người đặt tên cho chúng có tên là cá hải quỳ.

Thật ra hải quỳ và cá hải quỳ là các loài khác nhau, trong môi trường tự nhiên hoang dã dưới biển, chúng có mối quan hệ cộng sinh, đồng tiến hóa, nghĩa là thường xuyên mang lại lợi ích cho nhau để cùng tồn tại và phát triển. Tìm hiểu mối quan hệ hợp tác này phát hiện nhiều điều thật thú vị: Cá hề là loài cá nhỏ với nhiều màu sắc sinh động (kích thước lớn nhất khoảng 18cm), chúng là loài ăn tạp, chúng có thể vệ sinh sạch sẽ bằng cách ăn những thức ăn không tiêu hóa, dư thừa bỏ lại từ vật chủ hải quỳ, cá hề ăn cả các xúc tu của hải quỳ bị chết, ăn cả những động vật không xương sống nhỏ mà chúng có khả năng đe dọa đến vật chủ của nó; ngoài ra cá hề còn bài tiết lượng ni-tơ làm tăng số lượng tảo đưa vào mô giúp hải quỳ tái sinh và phát triển mô, và sự hoạt động bơi lội thường xuyên của cá hề làm xáo trộn, tăng nguồn ô xy hòa tan cho hải quỳ. Các loài cá hề có tĩnh lãnh thổ rất cao, có lẽ sự hoạt náo, chào đón sinh động, làm vui mắt “ du khách lạ” khi xuất hiện bất ngờ trước “lâu đài” của chúng mà con người đặt cho chúng cái tên gọi thân thiện là “cá hề - Clownfish”, nhưng thực ra đó là những hoạt động tích cực, rất có trách nhiệm, nhằm ngăn cản, xua đuổi, chúng còn giao tiếp nhau bằng cách đập hai hàm răng vào nhau để tạo ra một chuổi tiếng kêu lách cách khi phát hiện kẻ xâm lược, thậm chí chúng có khả năng cảnh giác từ xa và can đảm tấn công cắn vào người vào đầu thợ lặn để bảo vệ lãnh thổ hải quỳ của mình mà tôi đã chứng kiến trong các lần khảo sát, nghiên cứu.

Và để trả ơn người “bạn tốt” chung thủy này, hải quỳ cung cấp nơi ẩn nấp lý tưởng và an toàn nhất cho cá hề khi gặp nguy hiểm, vì hải quỳ là loài có nọc độc và chỉ cá hề không gặp nguy hiểm bởi độc tố từ hải quỳ, có thể nói cá hề là một điển hình nhất về loài cá có khả năng sống bình thường trong những xúc tu chứa nọc độc của hải quỳ.

A-Haiquy04032018-03

(Cá hề màu đỏ cà chua- Tomato clownfish. Photo: LXA, tháng 6/2016)

Hải quỳ và cá hề là những sinh vật mềm mại, quyến rũ, đa sắc màu, tuyệt đẹp là một bộ phận gắn kết sinh thái với các rạn san hô, thảm cỏ biển và làm tăng tính thẩm mỹ tuyệt vời trong thế giới đại dương, chính vì vậy chúng rất có giá trị trong ngành thương mại xuất, nhập khẩu cá cảnh nước mặn trên phạm vị toàn cầu trong đó có Việt Nam. Đó là lý do nguồn lợi các cảnh biển trong đó có hải quỳ và các loài cá hải quỳ trong tự nhiên ở nước ta bị suy giảm nghiêm trọng, nhưng chưa được quan tâm đúng mức. Đặc biệt, ngư dân vùng biển bằng nhiều cách đã sử dụng độc tố Cyanide (xianua natri) để khai thác cá hải quì hết sức tinh vi và nguy hại, không những làm suy kiệt nguồn lợi, mà còn gây tác hại nghiêm trọng đến môi trường biển, giết chết các loài sinh vật khác và hủy hoại các rạn san hô.

Một số nhà khoa học quốc tế còn đánh giá hải quỳ là các loài động vật bất tử, dường như không biết đến tuổi già, là một bí ẩn trường thọ mà đã thu hút một số nhà khoa học thế giới đã và đang nghiên cứu khám phá để phục vụ cho con người. Trước thực trạng khai thác trái phép các loài sinh vật biển, công tác quản lý, bảo tồn các hệ sinh thái biển, nguồn lợi cá hải quỳ và hải quỳ tại Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm là một thách thức cần được quan tâm đúng mức.

Việc phát hiện tại vùng biển Cù Lao Chàm có 6 loài cá hải quỳ quí hiếm đã góp phần khẳng định giá trị nổi trội của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An và sự đa dạng sinh học cho vùng biển miền Trung nước ta.

Hội An, tháng 3/2018; Bài và ảnh: Lê Xuân Ái

 

BQL Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm tham gia Dự án Trường Sơn Xanh

PDFPrintE-mail

Thursday, 29 March 2018 13:57 Hits:223

There are no translations available.

Sáng nay, ngày 27/3/2018, tại thành phố Tam Kỳ, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam tổ chức lễ khởi động dự án: Dự án Trường Sơn Xanh tỉnh Quảng Nam sử dụng ODA không hoàn lại của Chính phủ Hoa Kỳ thông qua Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID).

Khai mạc buổi lễ, ông Lê Trí Thanh - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam vui mừng tuyên bố khởi động dự án Trường Sơn Xanh và giao Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Quảng Nam làm chủ dự án. Thời gian thực hiện dự án 05 năm, kể từ năm 2018. Phạm vi thực hiện dự án trên địa bàn Quảng Nam, dự án sẽ tập trung ưu tiên ở các huyện: Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang, Phước Sơn, Nông Sơn, Hiệp Đức, Tiên Phước, Phú Ninh, Núi Thành, Đại Lộc và 04 Khu bảo tồn: Khu Bảo tồn loài Sao La, Khu BTTN Sông Thanh, Khu Bảo tồn Voi và Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm; với tổng mức đầu tư 14.061.011 USD (tương đương 315.641.574.000 đồng).

A-Truongsonxanh29032018-01

Ông Lê Trí Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam phát biểu chào mừng và tuyên bố Khởi động Dự án.

Mục tiêu hướng đến của dự án là thúc đẩy chuyển đổi áp dụng các phương thức sử dụng đất tiên tiến để ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm phát thải và tăng cường khả năng phục hồi nhằm bảo vệ con người, cảnh quan rừng và đa dạng sinh học, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế của tỉnh. Dự án sẽ góp phần cải thiện sinh kế cho hơn 12.000 người hưởng lợi trực tiếp từ Dự án và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho 5.000 người, giảm phát thải khí nhà kính ít nhất 3,6 triệu tấn CO2; nâng cao năng lực quản lý rừng của các cơ quan quản lý, phục hồi ít nhất 240.000 ha rừng, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo vệ môi trường của Nhà Nước.

Tại buổi lễ khởi động dự án, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam đã công bố Quyết định thành lập Ban chỉ đạo dự án và thành lập Ban quản lý dự án Trường Sơn Xanh tỉnh Quảng Nam. 

A-Truongsonxanh29032018-02

Ông Michael Greene - Giám đốc USAID tại Việt Nam tặng hoa và quà lưu niệm cho BQL dự án Trường Sơn Xanh lần đầu tiên ra mắt

Với mục tiêu dự án, Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm hi vọng được dự án hỗ trợ, đặc biệt là hỗ trợ về công tác điều tra Đa dạng sinh học rừng đặc dụng Cù Lao Chàm và cải thiện sinh kế của người dân địa phương đang sống nhờ vào rừng.

Phan Công Sanh – BTB Cù Lao Chàm

 

Bảo tồn Cua đá Cù Lao Chàm (Gecarcoidea lalandii) Sinh kế bền vững với bảo vệ và phát triển rừng tại địa phương

PDFPrintE-mail

Thursday, 21 December 2017 14:19 Hits:2102

There are no translations available.

Trước đây, cua Đá Cù Lao Chàm (Gecarcoidea lalandii) đã từng được quản lý theo nội dung của Chỉ thị 04 được UBND thành phố Hội An ban hành năm 2009 về tạm dừng khai thác, vận chuyển, buôn bán cua Đá Cù Lao Chàm nhằm phục hồi đối tượng này tại xã Tân Hiệp. Tuy nhiên, trên thực tế cua Đá vẫn bị bắt, khai thác, vận chuyển và buôn bán trái phép tại Cù Lao Chàm, nhất là trong mùa du lịch từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm. Mặc dầu, chính quyền địa phương đã có nhiều hoạt động giám sát, ngăn chặn, xử lý, nhưng cua Đá vẫn bị khai thác lén lút và kết quả là khó có thể kiểm soát và dự báo được sự phục hồi của loài động vật này tại Cù Lao Chàm. Năm 2010, phối hợp với Quỹ Môi trường Toàn Cầu và thành phố Hội An, Hội Nông dân xã Tân Hiệp đã triển khai dự án “Xây dựng mô hình cộng đồng bảo vệ và khai thác hợp lý cua Đá Cù Lao Chàm”. Dự án được tiến hành từ tháng 1/2010 đến tháng 12/2012. Trong thời gian 3 năm dự án đã cùng với cộng đồng và chính quyền địa phương nghiên cứu xây dựng được khung quản lý nhằm vận động người dân tham gia bảo vệ và khai thác hợp lý cua Đá tại Cù Lao Chàm. Thông qua các hoạt động điều tra, tuyên truyền, hội thảo, hội thi sáng tác logo xây dựng nhãn sinh thái cua Đá, thử nghiệm công năng của nhãn sinh thái, thành lập Tổ cộng đồng, xây dựng quy ước và trang thiết bị cho hoạt động của Tổ cộng đồng này, một mô hình cộng đồng bảo vệ và khai thác hợp lý cua Đá Cù Lao Chàm đã được hình thành.

Read more...

 
 

Thách thức trong công tác bảo vệ, phục hồi quần thể rùa biển tại Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm

PDFPrintE-mail

Monday, 20 November 2017 09:09 Hits:684

There are no translations available.

Rùa biển thuộc nhóm Bò sát, giống như các loài rùa nước ngọt, ba ba, cá sấu, rắn...vv. Chúng xuất hiện trên trái đất cách đây khoảng 200 triệu năm, trước khi các loài Khủng long ra đời. Nhưng trong khi các loài Khủng long đã bị tuyệt chủng thì Rùa biển nhờ vào sự thích ứng của chúng với môi trường đại dương nên vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.Tuy nhiên, rùa biển đang bị suy giảm nghiêm trọng về số lượng cá thể cả ở trên thế giới và Việt Nam.

Theo các nghiên cứu, tại Việt Nam có 5 loài Rùa biển phân bố, bao gồm Vích (Chelonia mydas), Quản đồng (Carettacaretta), Đồi mồi dứa (Lepidochelys olivacea), Đồi mồi (Eretmochelys imbricata) và Rùa da (Dermochelys coriacea). Trong đó, Vích là loài có số lượng cá thể nhiều nhất, phân bố tại hầu hết các tỉnh ven biển Việt Nam, tập trung tại các đảo xa bờ như Quan Lạn – Minh Châu (Quảng Ninh), Trường Sa, các bãi ngang ven biển tại các tỉnh miền Trung từ Quảng Trị đến Ninh Thuận và một số đảo xa bờ tại Vịnh Thái Lan.

Read more...

 

Giải pháp tài chính bền vững cho các Khu bảo tồn biển Trường hợp nghiên cứu: Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm

PDFPrintE-mail

Monday, 30 October 2017 09:26 Hits:1152

There are no translations available.

Abstract

Khu Bảo tồn biển là công cụ hữu hiệu trong việc giảm thiểu sự suy giảm nguồn lợi do tác động của hoạt động khai thác, phục hồi sức khỏe các hệ sinh thái biển, cải thiện sinh kế cộng đồng người dân địa phương, góp phần phát triển kinh tế xã hội và gần đây nhiều nghiên cứu cũng đã nhận ra vai trò của nó trong việc thích ứng với tác động biến đổi khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, để vận hành hiệu quả một khu bảo tồn biển thực tế là việc không nhẹ nhàng, điều này dễ dàng nhận ra theo hệ thống các khu bảo tồn biển trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Có nhiều yếu tố liên quan đến vận hành hiệu quả một khu bảo tồn biển, tuy nhiên giải pháp tài chính bền vững là một trong những yếu tố quan trọng và thường gặp khi đối thoại với các khu bảo tồn biển về khó khăn và thách thức mà các khu này thường gặp. Thông qua thực tiễn quản lý tại các khu bảo tồn biển và đặc biệt tại khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm, bài học kinh nghiệm được đúc kết về giải pháp tài chính bền vững cần được hiểu một cách hệ thống về giá trị dịch vụ sinh thái mà các khu bảo tồn biển được quản lý một cách hiệu quả mang lại, các nhu cầu sử dụng các giá trị dịch vụ này và cuối cùng một nguyên tắc là người sử dụng dịch vụ phải trả tiền. Đồng thời nguồn tài chính thu được từ sự gia tăng giá trị lợi ích sinh thái cần phải được sử dụng vào tái đầu tư hỗ trợ cho cải thiện sức khỏe hệ sinh thái mà khu bảo tồn biển đang bảo vệ và sử dụng một cách bền vững. Sự khỏe mạnh của các hệ sinh thái biển và bờ liên quan của khu bảo tồn biển là nguồn lực bền vững làm cơ sở tạo nên tài chính cho hoạt động bảo tồn tại đây. Bài trình bày được giới thiệu thông qua các nội dung: a) Nhu cầu cần được quản lý tổng hợp các khu bảo tồn biển; b) Tổ chức điều phối để đáp ứng được chất lượng của quản lý tổng hợp; c) Hoạt động điều phối trong quá trình quản lý tổng hợp các khu bảo tồn biển; d) Chi phí và lợi ích của quá trình quản lý tổng hợp; e) Các nguồn lực đầu vào của quá trình quản lý tổng hợp; g) Doanh nghiệp bảo tồn; h) Hoạt động giám sát đánh giá kết quả hoạt động doanh nghiệp bảo tồn; và i) Kết luận.

Read more...

 
 
  • «
  •  Start 
  •  Prev 
  •  1 
  •  2 
  •  3 
  •  4 
  •  5 
  •  6 
  •  7 
  •  8 
  •  Next 
  •  End 
  • »

Page 1 of 8

...