GIỚI THIỆU VỀ CÙ LAO CHÀM – VÙNG LÕI KHU DỰ TRỮ SINH QUYỂN THẾ GIỚI CÙ LAO CHÀM – HỘI AN
- Tổng quan về Cù Lao Chàm
Cách bờ biển Cửa Đại khoảng 15km và Khu Phố cổ Hội An khoảng 18km, Cù Lao Chàm (xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng) rộng 15km². Nơi đây nổi bật với cảnh quan sinh thái thơ mộng, hệ sinh thái rừng – biển đa dạng, thế giới san hô phong phú và những di tích mang đậm dấu ấn văn hóa biển đảo.
Ngay từ khoảnh khắc lướt sóng ra khơi, du khách đã có thể cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của hành trình: không khí trong lành của biển cả, những cánh hải âu chao lượn trên nền trời xanh thẳm và Cù Lao Chàm dần hiện ra với đủ gam màu của trời – biển – đảo – rừng – núi hòa quyện.
Hình 1: Bản đồ du lịch Cù Lao Chàm (ảnh: BQL Khu BTTN CLC)
- Cù Lao Chàm trong câu ca dân gian
Người dân địa phương từ lâu đã khái quát cấu trúc của đảo Cù Lao Chàm qua câu ca dao lục bát:
“Ra Lao đón Lụi cho Dài
Chờ cho Khô Lá xuống Tai đón Nờm”
Chỉ với câu ca dao lục bát, cư dân bản địa đã khái quát 8 đảo (hòn Khô mẹ, hòn Khô con, hòn Lá, hòn Mồ (Lụi), hòn Dài, hòn Lao, hòn Tai và hòn Nờm (Nồm, còn gọi là hòn Ông) của quần đảo Cù Lao Chàm.
Trong đó, Hòn Lao là đảo duy nhất có cư dân sinh sống thường xuyên với khoảng 2.500 người và 9 bãi biển trong xanh, cát trắng mịn: Bãi Bắc, Bãi Ông, Bãi Làng, Bãi Xếp, Bãi Chồng, Bãi Bìm, Bãi Hương, Bãi Tra và Bãi Nần.
- Cù Lao Chàm với danh hiệu thế giới
Nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa và do ảnh hưởng của quá trình kiến tạo địa chất đã tạo cho Cù Lao Chàm nhiều cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, thơ mộng; hệ động thực vật trên rừng dưới biển rất đa dạng, phong phú với nhiều giống loài đặc trưng, trong đó chim Yến và Khỉ vàng nằm trong Sách đỏ Việt Nam.
Với bề dày lịch sử – văn hóa lâu đời và những giá trị nổi bật toàn cầu về đa dạng sinh học và sinh thái, vào ngày 26/5/2009, Cù Lao Chàm – Hội An đã được Ủy ban điều phối quốc tế Chương trình con người và sinh quyển thế giới của UNESCO công nhận là Khu dự trữ Sinh quyển thế giới.
- Không gian văn hóa biển đảo và đời sống cư dân
Thôn Bãi Làng – Nhịp sống trung tâm của đảo
Thôn Bãi Làng là một xóm/làng ngư nghiệp lâu đời mang đậm sắc thái biển đảo nằm ngay dưới chân Hòn Lao, lưng dựa vào núi, mặt nhìn ra biển theo hướng Tây Nam. Tại đây có hơn 1000 người sinh sống chủ yếu bằng nghề đánh cá và khai thác sản vật núi rừng, biển đảo. Gần dây nghề dịch vụ du lịch bắt đầu phát triển. Nhiều sinh hoạt kinh tế – văn hóa truyền thống vẫn được duy trì trong cộng đồng dân cư.
Từ sáng sớm tinh mơ khi bình minh vừa hé dạng thôn Bãi Làng đã thức dậy với những quán cà phê lục tục mở cửa. Những chuyến ghe thuyền chở đây cá mực hối hả cập bến sau chuyến ra khơi đêm hôm trước. Cầu cảng biến thành chợ cá với tấp nập người mua kẻ bán. Những phụ nữ làng biển tay bưng rổ rá chọn mua hải sản để chuẩn bị cho một ngày mới.
Hình 2: Bãi Làng nhìn từ trên cao – Ảnh: BQL Khu BTTN CLC
Thôn Bãi Ông – Bãi tắm đẹp và dấu tích lịch sử
Bãi Ông nằm về phía Tây Bắc của Hòn Lao, chiều dài khoảng 550m, rộng trên 50m. Đây là một bãi tắm đẹp với bãi cát trắng mịn, thoai thoải uốn lượn quanh bờ biển trong xanh. Trên bờ là hàng dừa gáo rợp mát, nơi thích hợp để nghỉ ngơi, hóng gió biển trong lành.
Tại đây có di tích miếu Cô Hồn và nghĩa địa Cá Ông (Cá Voi) là những di tích ghi dấu đậm nét đời sống tâm linh của cư dân biển đảo. Một di chỉ khảo cổ học liên quan đến cuộc sống của cư dân cách đây trên 3000 năm cũng đã được tìm thấy ở Bãi Ông.
Hình 3: Bãi Ông với bãi tắm đẹp với hàng dừa rợp mát (Ảnh: sưu tầm)
Thôn Bãi Hương – Bình yên và trải nghiệm đời sống ngư dân
Bãi Hương nằm về phía Tây Nam hòn Lao, Cù Lao Chàm. Tại đây có gẩn 94 hộ dân sinh sống tạo thành một xóm nhỏ chuyên về nghề đánh bắt hải sản trên biển. Đến với Bãi Hương bạn sẽ cảm nhận rất rõ phong cảnh thiên nhiên hoang sơ và cuộc sống bình yên của những người dân biển đảo trong những căn nhà đơn sơ dọc các con đường ngoằn nghèo nhỏ hẹp.
Mỗi sáng sớm những chiếc thuyền câu, thuyền lưới cập bến bày bán các loại tôm, ghẹ, cá, mực tươi rói dọc cầu cảng vào xóm. Bạn có thể nghỉ lại tại một homestay là ngôi nhà nhỏ mang đậm dấu vết cuộc sống của người dân biển, thưởng thức những món hải sản tươi ngon do chính họ đánh bắt hoặc theo những chiếc thuyền câu, thúng chai (thuyền thúng) cùng chủ nhà đi câu, đánh lưới, lặn ngắm san hô.
Chiều chiều bạn có thể ngồi hóng gió biển mát lành dưới hàng dừa xanh dọc con đường chính nhìn ra biển. Các di tích miếu Tổ Nghề Yến, miếu Ngũ Hành, tịnh xá Ngọc Hương là những điểm tham quan giúp bạn hiểu rõ hơn về đời sống tinh thần của người dân nơi đây.
Hình 4: Thôn Bãi Hương – Bình yên và trải nghiệm đời sống ngư dân (Ảnh: Hồng Nhung)
Bài viết có tham khảo tài liệu của Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An