Đất ngập nước và mối liên kết sinh thái từ thượng nguồn đến đảo Cù Lao Chàm
Đất ngập nước là một trong những hệ sinh thái có vai trò đặc biệt quan trọng đối với tự nhiên và con người. Không chỉ góp phần duy trì cân bằng sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học, đất ngập nước còn giữ vai trò then chốt trong điều hòa nguồn nước, giảm thiểu rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo Công ước Ramsar[1], đất ngập nước bao gồm các vùng đầm lầy, đầm lầy than bùn; các thủy vực tự nhiên hoặc nhân tạo; những vùng ngập nước tạm thời hoặc thường xuyên; các vực nước đứng hoặc chảy, là nước ngọt, nước lợ hay nước mặn, kể cả các vùng biển ven bờ có độ sâu không quá 6 mét khi triều thấp. Mặc dù chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ về diện tích, đất ngập nước lại cung cấp nguồn nước thiết yếu cho các hoạt động sinh hoạt, sản xuất và phát triển kinh tế – xã hội của con người.
Các vùng đất ngập nước có khả năng thu giữ và lưu trữ nước mưa, bổ sung các tầng chứa nước ngầm, điều tiết dòng chảy và duy trì chất lượng nước. Nhờ đó, chúng góp phần giảm thiểu lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và bảo vệ khu dân cư trước các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, mưa lớn và nước biển dâng.
Mối liên kết sinh thái từ thượng nguồn đến biển đảo
Tại Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Cù Lao Chàm – Hội An đất ngập nước không tồn tại tách biệt mà là một mối liên kết xuyên suốt từ thượng nguồn, trung lưu đến hạ lưu và vùng lõi là đảo Cù Lao Chàm. Những cánh rừng đầu nguồn, các con sông, suối và vùng đất ngập nước nội địa đóng vai trò điều tiết dòng chảy, kiểm soát trầm tích và chất lượng nước trước khi đổ ra biển. Chính quá trình này đã nuôi dưỡng và duy trì sự ổn định của các hệ sinh thái ven bờ và ngoài khơi, đặc biệt là rạn san hô, thảm cỏ biển, các bãi giống và bãi đẻ của nhiều loài thủy sản tại vùng lõi Cù Lao Chàm. Việc vệ và sử dụng bền vững đất ngập nước không chỉ là yêu cầu cấp thiết trong công tác bảo tồn thiên nhiên, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Cù Lao Chàm – Hội An.
Hình: Xanh lá – Tác giả Huỳnh Văn Truyền
Hình: Cây đa di sản đảo Cù Lao Chàm – Nguồn sưu tầm
Đất ngập nước không chỉ là di sản của hiện tại mà còn là tài sản sinh thái của tương lai. Gìn giữ mỗi vùng đất ngập nước hôm nay chính là gìn giữ nền tảng sinh thái cho các Khu Dự trữ Sinh quyển, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới một tương lai phát triển bền vững, lâu dài.
Thanh Thảo – BQL Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm
[1] Công ước Ramsar: là tên viết tắt của Công ước về các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế (theo khoản 4 Điều 2 Nghị định số 66/2019/NĐ-CP). Đây là thỏa thuận liên Chính phủ đầu tiên công nhận đất ngập nước là một trong những hệ sinh thái có giá trị và hiệu quả nhất trên Trái Đất. Công ước Ramsar cung cấp khung hợp tác cho các quốc gia trong việc xây dựng kế hoạch hành động, thúc đẩy hợp tác quốc tế về bảo tồn và sử dụng bền vững đất ngập nước cùng các nguồn tài nguyên liên quan.Theo quy định, vùng đất ngập nước quan trọng đối với quốc gia bao gồm: vùng đất ngập nước ven biển, ven đảo có diện tích từ 5.000 ha trở lên; hoặc vùng đất ngập nước nội địa có diện tích từ 300 ha trở lên, đồng thời đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí về giá trị sinh thái, đa dạng sinh học, điều hòa môi trường hoặc giá trị cảnh quan, lịch sử, văn hóa.