Nhằm bảo vệ hệ sinh thái rạn san hô và duy trì đa dạng sinh học biển, Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm tiếp tục triển khai hoạt động giám sát, thu gom và xử lý Sao biển gai tại nhiều khu vực rạn san hô trên địa bàn trong năm 2026.
Sao biển gai (Acanthaster planci) là loài sinh vật biển có khả năng ăn mô san hô sống với tốc độ nhanh, gây ra hiện tượng san hô bị tẩy trắng và chết. Khi mật độ tăng cao, Sao biển gai có thể gây suy giảm nghiêm trọng diện tích rạn san hô, làm mất nơi cư trú của nhiều loài sinh vật biển và ảnh hưởng trực tiếp đến sự cân bằng của hệ sinh thái biển.
(Hình 1, Sao biển gai)
(Hình 2. Vết tẩy trắng san hô do Sao biển gai).
Trong năm 2026, Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm triển khai giám sát tại các khu vực Hòn Lá, Hòn Khô, Hòn Mồ, Hòn Dài, Hòn Tai, Bãi Bắc, Bãi Tra, Đâu Tai, Bãi Xếp và Bãi Bìm.
Kết quả giám sát cho thấy mật độ Sao biển gai trung bình tại các điểm khảo sát đạt khoảng 0,64 cá thể/100m², cao gấp đôi so với năm 2025 và tương đương mức ghi nhận cao nhất vào năm 2024. Các khu vực có mật độ Sao biển gai cao tập trung chủ yếu tại Hòn Khô, Hòn Lá, Hòn Mồ và Hòn Tai.
Tính đến hết tháng 5/2026, các tổ giám sát và thợ lặn của Ban quản lý đã thu gom, xử lý 130 cá thể Sao biển gai. Đây là tín hiệu đáng lưu ý, phản ánh xu hướng gia tăng trở lại của loài thiên địch ăn san hô này tại vùng biển Cù Lao Chàm.
(Hình 3 -4. Thợ lặn triển khai thu bắt Sao biển gai tại các vùng rạn trong Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm)
(Hình 5. Chôn lấp Sao biển gai sau khi thu bắt)
Sau quá trình giám sát, toàn bộ Sao biển gai phát hiện được sẽ được thu gom bằng dụng cụ chuyên dụng và đưa về bờ xử lý bằng hình thức chôn lấp nhằm hạn chế nguy cơ tái phát tán.
Việc thu gom và tiêu diệt Sao biển gai hiện nay là giải pháp cần thiết để bảo vệ các rạn san hô đang bị đe dọa trực tiếp. Tuy nhiên, về lâu dài, việc kiểm soát quần thể Sao biển gai cần được nhìn nhận dưới góc độ cân bằng sinh thái tự nhiên.
Trong tự nhiên, ốc tù và là một trong những loài thiên địch quan trọng của Sao biển gai. Sự suy giảm quần thể ốc tù và trong nhiều năm qua do khai thác và thu bắt đã làm giảm khả năng kiểm soát tự nhiên đối với Sao biển gai, tạo điều kiện để loài này gia tăng mật độ tại một số khu vực rạn san hô.
Do đó, bên cạnh giải pháp thu gom thủ công nhằm bảo vệ khẩn cấp các vùng rạn bị tác động, công tác bảo tồn và phục hồi các loài thiên địch tự nhiên như ốc tù và cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái biển và kiểm soát Sao biển gai một cách bền vững.
Trong thời gian tới, Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm sẽ tiếp tục tăng cường theo dõi, giám sát và triển khai các hoạt động thu gom Sao biển gai tại nhiều vùng rạn khác nhau. Đồng thời, đơn vị cũng định hướng phối hợp với các doanh nghiệp, đơn vị hoạt động dịch vụ lặn biển để tổ chức các chương trình bảo vệ rạn san hô kết hợp thu gom rác thải và bắt Sao biển gai, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác bảo tồn biển.
Việc kiểm soát hiệu quả Sao biển gai không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái san hô mà còn góp phần duy trì nguồn lợi thủy sản, phát triển du lịch sinh thái bền vững và bảo tồn các giá trị đa dạng sinh học đặc trưng của Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm.
Một số lưu ý trong quá trình thu gom và xử lý Sao biển gai:
* Không dùng dao hoặc vật nhọn cắt Sao biển gai thành các mảnh vụn ngay trên bề mặt rạn san hô.
* Không đâm, chọc Sao biển gai trong quá trình thu bắt vì các phần cơ thể bị tách rời có khả năng tái sinh thành cá thể mới.
* Không chôn lấp Sao biển gai ở khu vực gần nguồn nước chảy ra biển nhằm tránh nguy cơ phát tán và phát triển trở lại.
* Khi phát hiện mật độ Sao biển gai cao tại các vùng rạn, người dân và du khách cần liên hệ với Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm để được hướng dẫn thu bắt và xử lý đúng cách.
Hồng Thúy – BQL Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm