Trong hai ngày 26/8 và 27/8/2026, Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Sinh vật biển và Phát triển Cộng đồng (MCD) và chuyên gia đào tạo Đinh Thị Huyền đến từ Trung tâm Hợp tác phát triển Tây Bắc (TABA) tổ chức khóa tập huấn chuyên đề về xây dựng chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng sản phẩm rong biển, sản phẩm nước uống từ lá rừng và kết nối với du lịch địa phương cho thành viên Hợp tác xã Mộc Chàm và cộng đồng địa phương. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Dự án “Thí điểm phục hồi thảm cỏ biển kết hợp cải thiện sinh kế tại Cù Lao Chàm” do WWF tài trợ.
Hình 1. Đại diện MCD triển khai nội dung chương trình tập huấn sinh kế gắn với bảo tồn cỏ biển
Từ lý thuyết chuỗi giá trị đến bài toán nâng cao chất lượng
Chương trình tập trung sâu vào nguyên tắc cốt lõi: “Tăng giá trị trên mỗi đơn vị tài nguyên khai thác, thay vì tăng sản lượng khai thác”. Chuyên gia Đinh Thị Huyền đã dẫn dắt các học viên đi qua bức tranh toàn cảnh về chuỗi giá trị của hai sản phẩm chủ lực: Trà lá rừng và Rong biển Cù Lao Chàm. Thông qua 5 phần chuyên đề trọng tâm, học viên được hướng dẫn chi tiết từ việc nhận diện 6 khâu trong chuỗi giá trị (nguồn nguyên liệu, thu hái, sơ chế, phơi/sấy, bảo quản, đóng gói), đánh giá điểm nghẽn, tính toán giá trị gia tăng, cho đến các tiêu chuẩn pháp lý khắt khe về tự công bố chất lượng sản phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và về nhãn hàng hóa theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP.
Hình 2, 3. Chuyên gia chia sẻ các nội dung kiến thức trọng tâm của khóa tập huấn
Gắn lý thuyết với khảo sát thực địa vùng nguyên liệu
Hình 4, 5. Chuyên gia, các bên liên quan và cộng đồng tham gia khảo sát tại vùng nguyên liệu
Điểm nhấn của chương trình là hoạt động khảo sát thực địa, giúp các nội dung được trao đổi tại lớp gắn trực tiếp với điều kiện sản xuất thực tế của cộng đồng.
Đối với rong biển, đoàn khảo sát cùng người dân trao đổi về những vấn đề cần tiếp tục cải thiện như điều kiện phơi sấy còn phụ thuộc vào thời tiết, khả năng kiểm soát độ khô, tạp chất, màu sắc và điều kiện bảo quản sản phẩm.
Đối với trà lá rừng, hoạt động khảo sát tập trung vào khu vực nguồn nguyên liệu, qua đó trao đổi về việc khai thác hợp lý, tuân thủ mùa vụ, bảo đảm nguồn nguyên liệu được duy trì lâu dài và hạn chế tác động đến hệ sinh thái rừng. Các yêu cầu về vệ sinh, kiểm soát tạp chất và duy trì đặc trưng của sản phẩm cũng được đặt ra trong quá trình trao đổi.
Việc trực tiếp quan sát và đánh giá từng công đoạn giúp cộng đồng nhận diện rõ hơn những điểm mạnh, hạn chế trong chuỗi giá trị hiện nay, từ đó có cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.
Nâng cao giá trị sản phẩm gắn với kết nối du lịch
Hình 6, 7. Cộng đồng làm việc nhóm và tham gia thảo luận
Trong các phiên thảo luận nhóm, cộng đồng cùng thực hành xây dựng sơ đồ chuỗi giá trị, nhận diện các điểm cần cải thiện và trao đổi về hướng hoàn thiện sản phẩm.
Một sản phẩm có giá trị không chỉ được quyết định bởi chất lượng nguyên liệu mà còn nằm ở cách sơ chế, bảo quản, bao bì và câu chuyện sản phẩm. Đây là cơ sở để cộng đồng từng bước hình thành những sản phẩm mang dấu ấn riêng của Cù Lao Chàm, phù hợp với nhu cầu của du khách và có khả năng kết nối với các hoạt động du lịch địa phương.
Hướng tới sinh kế bền vững gắn với bảo tồn
Chuỗi hoạt động tập huấn và khảo sát thực địa lần này là một bước hỗ trợ cộng đồng nâng cao kiến thức, nhìn nhận rõ hơn giá trị của nguồn tài nguyên địa phương và từng bước hoàn thiện sản phẩm theo hướng chất lượng, an toàn, có giá trị gia tăng và phù hợp với định hướng phát triển du lịch bền vững.
Đặc biệt, chương trình cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa phát triển sinh kế và bảo tồn hệ sinh thái biển, trong đó có hệ sinh thái cỏ biển. Việc khai thác hợp lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên và gia tăng giá trị sản phẩm sẽ góp phần tạo sinh kế ổn định cho cộng đồng đồng thời nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong gìn giữ tài nguyên rừng, biển và hệ sinh thái cỏ biển – những giá trị tự nhiên quan trọng của Cù Lao Chàm.
Hình 8. Cộng đồng và các bên liên quan chụp hình lưu niệm tại vùng nguyên liệu
Thúy Trang – BQL Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm