Ngày 22.4, tại tổ dân phố Phước Trung, phường Hội an, thành phố Đà Nẵng, dự án “Phụ nữ dẫn dắt sinh kế xanh từ hoa súng gắn với bảo tồn sinh thái vùng đệm Khu sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An” chính thức được khởi động, mở ra hướng tiếp cận mới trong phát triển sinh kế bền vững dựa vào tài nguyên bản địa.
Dự án do Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng chủ trì thực hiện, với sự tài trợ của Tổ chức Stichting Oxfam Novib (Hà Lan). Tham gia phối hợp xây dựng ý tưởng, kêu gọi và triển khai có Ban quản lý Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Hội An và Hợp tác xã Nông nghiệp Sinh thái và Du lịch học tập Cộng đồng Kim Bồng. Thời gian triển khai dự án là 18 tháng.
Dự án được định hướng phát triển theo chuỗi giá trị kinh tế tuần hoàn kết hợp mục tiêu giáo dục bảo tồn trong vùng đệm của Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội an, trong đó cây hoa súng một loài thực vật thủy sinh quen thuộc tại địa phương, được lựa chọn làm trọng tâm nhằm khai thác đồng thời giá trị kinh tế và giá trị sinh thái tại làng quê làng nghề sinh thái Mộc Kim Bồng.
Hình 1: Đại biểu tham gia Lễ ra mắt Dự án – Nguồn ảnh: Phan Công Sanh
Trong hệ sinh thái vùng nước ngọt và vùng đệm, hoa súng góp phần duy trì cân bằng sinh học, cải thiện chất lượng nước và tạo sinh cảnh cho nhiều loài thủy sinh. Tuy nhiên, những giá trị này trước đây chưa được khai thác hiệu quả thành lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương. Vì vậy, dự án hướng đến việc khai thác hợp lý tiềm năng của cây hoa súng, gắn phát triển sinh kế với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.
Điểm nổi bật của dự án là đặt phụ nữ vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển sinh kế. Thông qua các hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực và hỗ trợ kỹ thuật, phụ nữ địa phương sẽ trực tiếp tham gia vào các khâu từ trồng, thu hoạch đến chế biến và phát triển sản phẩm. Cách tiếp cận này không chỉ tạo thêm cơ hội sinh kế mà còn góp phần nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế xanh tại cộng đồng, hướng tới thúc đẩy bình đẳng giới.
Hình 2: Khu vực trồng hoa súng – Nguồn ảnh: Phan Công Sanh
Ở góc độ sản phẩm, dự án dự kiến phát triển dòng sản phẩm bông hoa súng sấy lạnh, hướng tới tham gia hệ thống đánh giá OCOP của TP. Đà Nẵng. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho sản phẩm địa phương.
Song song với đó, dự án gắn với phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng, được xem là hướng đi phù hợp với đặc thù của Khu sinh quyển Cù Lao Chàm – Hội An. Các sản phẩm từ hoa súng sẽ được lồng ghép vào hoạt động du lịch, đồng thời trở thành nội dung trải nghiệm trong các chương trình học tập thực tế dành cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên Đại học Đà Nẵng. Sự kết nối này góp phần tăng cường mối liên kết giữa sinh kế, giáo dục, qua đó thúc đẩy bảo tồn và phát huy góa trị tài nguyên thiên nhiên.
Hình 3: Đại biểu tham gia trồng hoa súng – Nguồn ảnh: Phan Công Sanh
Việc phát triển sinh kế dựa trên tài nguyên bản địa theo hướng bền vững không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn giảm thiểu tác động khai thác lên các hệ sinh thái tự nhiên. Quan trọng hơn, khi lợi ích từ bảo tồn được nhìn nhận rõ ràng, cộng đồng sẽ chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đây là một trong những yếu tố quan trọng trong việc quản lý và phát triển bền vững của các Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới.
Công Sanh, Thanh Thảo – BQL Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm