Nhân Ngày Quốc tế về Rừng (21/3/2026), với chủ đề “Rừng và phát triển kinh tế bền vững” (Forests and Economies), thông điệp toàn cầu tiếp tục khẳng định vai trò thiết yếu của rừng trong thúc đẩy thịnh vượng, điều tiết nguồn nước, bảo vệ đất, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và xây dựng các nền kinh tế có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.
Ngày Quốc tế về Rừng được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 28/11/2012 và chính thức tổ chức từ năm 2013. Đến nay, sự kiện này đã trở thành dịp quan trọng để các quốc gia, trong đó có Việt Nam, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy các hoạt động bảo vệ, phát triển rừng trên phạm vi toàn cầu và địa phương.
Tại Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm, rừng không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là “lá chắn xanh” bảo vệ đảo, vừa là nền tảng quan trọng cho sinh kế và phát triển bền vững của cộng đồng địa phương.
Rừng – “lá chắn xanh” bảo vệ đảo
Nằm giữa vùng biển miền Trung, rừng Cù Lao Chàm là rừng tự nhiên, có diện tích khoảng 1.103,23 ha, chiếm hơn 67% diện tích đảo nổi. Khu rừng sở hữu hệ đa dạng sinh học phong phú với 624 loài thực vật, cùng nhiều loài động vật như khỉ vàng, tê tê Java, chim, bò sát và lưỡng cư.
Trong điều kiện thường xuyên chịu tác động của bão, gió mạnh và xâm nhập mặn, rừng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giữ nước ngọt, điều hòa khí hậu và bảo vệ đất. Hệ thống thảm thực vật nhiều tầng tán giúp giữ ẩm, giảm dòng chảy bề mặt, hạn chế xói mòn và sạt lở, qua đó bảo vệ khu dân cư và đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và phát triển kinh tế của người dân trên đảo.
Hinh 1: Rừng nguyên sinh Cù Lao Chàm – Nguồn ảnh: Lê Thị Bích Công
Từ rừng đến biển: Nền tảng cho sinh kế
Một trong những nét đặc trưng nổi bật của Cù Lao Chàm là sự liên kết chặt chẽ giữa hệ sinh thái rừng và biển. Rừng không chỉ giữ đất, giảm bồi lấp mà còn góp phần duy trì độ trong của nước biển – yếu tố quan trọng cho sự phát triển của các hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển và các loài sinh vật biển.
Sự kết nối này tạo nên một hệ sinh thái hoàn chỉnh, nơi các thành phần tự nhiên hỗ trợ lẫn nhau, đồng thời cung cấp nguồn lợi thủy sản phong phú – nguồn sinh kế truyền thống của người dân, vừa vừa tạo nên giá trị cảnh quan đặc sắc, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch theo hướng bền vững.
Hình 2: Mùa hoa Ngô đồng đỏ ở Cù Lao Chàm – Tác giả: Trần Thị Phương Thảo
Hướng tới tương lai xanh và bền vững
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, vai trò của rừng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Rừng không chỉ giúp hấp thụ và lưu trữ carbon, giảm phát thải khí nhà kính mà còn tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng trước các tác động của thiên tai.
Thực tiễn tại Cù Lao Chàm cho thấy, khi rừng được bảo vệ và quản lý hiệu quả, không chỉ môi trường được gìn giữ mà kinh tế địa phương cũng phát triển theo hướng bền vững, hài hòa và lâu dài.
Thanh Thảo – BQL Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm