Cá mập, cá nhám là những mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái biển, góp phần duy trì cấu trúc quần xã và sự cân bằng của lưới thức ăn. Việc nhận diện đúng các loài thuộc diện bảo vệ không chỉ có ý nghĩa đối với bảo tồn đa dạng sinh học mà còn giúp ngư dân, tổ chức và cá nhân thực hiện đúng các quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản.
Ngày 31/12/2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 88/2025/TT-BNNMT hướng dẫn về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm, được phân thành Nhóm I và Nhóm II. Trong đó, các loài thuộc Nhóm I được quản lý, bảo vệ theo chế độ nghiêm ngặt và việc khai thác chỉ được thực hiện trong những trường hợp pháp luật cho phép.
Nhằm hỗ trợ ngư dân, cộng đồng và các tổ chức, cá nhân hoạt động trên biển nhận biết các loài cần được bảo vệ, Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm giới thiệu một số loài cá mập, cá nhám và cá sụn thuộc Nhóm I theo Thông tư số 88/2025/TT-BNNMT.
Một số loài cần đặc biệt lưu ý
- Cá mập đầu bạc (Carcharhinus albimarginatus)
- Cá mập đầu búa hình vỏ sò (Sphyrna lewini)
- Cá mập đầu búa lớn (Sphyrna mokarran)
- Cá mập đầu búa trơn (Sphyrna zygaena)
- Cá mập đầu vây trắng (Carcharhinus longimanus)
- Cá mập đốm đen đỉnh đuôi (Carcharhinus melanopterus)
- Cá mập hiền (Carcharhinus amblyrhynchoides)
- Cá mập lơ cát (Carcharhinus leucas)
- Cá mập lụa (Carcharhinus falciformis)
- Cá mập trắng lớn (Carcharodon carcharias)
- Cá nhám lông nhung (Cephaloscyllium umbratile)
- Cá nhám nâu (Etmopterus lucifer)
- Cá nhám nhu mì (Stegostoma fasciatum)
- Cá nhám răng (Rhizoprionodon acutus)
- Cá nhám thu (Lamna nasus)
- Cá nhám thu/cá mập sâu (Pseudocarcharias kamoharai)
- Cá nhám voi (Rhincodon typus)
- Các loài cá đao (Pristidae spp.)
- Các loài cá mập đuôi dài (Alopias spp.)
Các loài trên được quy định tại mục Lớp Cá sụn – CHONDRICHTHYES, Nhóm I của Phụ lục III Thông tư số 88/2025/TT-BNNMT.
Hình 1: Một số loài cá mập, cá nhám và cá sụn thuộc Nhóm I theo Phụ lục III Thông tư số 88/2025/TT-BNNMT.
Hình 2: Một số loài cá mập, cá nhám và cá sụn thuộc Nhóm I theo Phụ lục III Thông tư số 88/2025/TT-BNNMT.
Hình 3: Một số loài cá mập, cá nhám và cá sụn thuộc Nhóm I theo Phụ lục III Thông tư số 88/2025/TT-BNNMT.
Vì sao cần nhận diện đúng loài
Trong hoạt động khai thác thủy sản, một số loài cá mập, cá nhám có hình thái tương đối giống nhau, đặc biệt khi cá còn nhỏ hoặc bị mắc lẫn trong ngư cụ. Vì vậy, việc tăng cường khả năng nhận diện có ý nghĩa quan trọng để hạn chế nguy cơ khai thác không chủ ý các loài thuộc diện được bảo vệ.
Khi phát hiện hoặc gặp các loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm trong quá trình khai thác, ngư dân cần chủ động tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định của pháp luật; đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng kiểm ngư hoặc Ban quản lý Khu bảo tồn khi cần hướng dẫn, hỗ trợ.
Việc bảo vệ các loài cá mập, cá nhám không chỉ nhằm bảo vệ từng loài riêng lẻ mà còn góp phần duy trì sự ổn định của hệ sinh thái biển. Với vị trí thường nằm ở các bậc dinh dưỡng cao, sự hiện diện của nhiều loài cá mập là một trong những yếu tố phản ánh cấu trúc và sức khỏe của quần xã sinh vật biển.
Chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản
Thông qua chuyên mục “Những điều cần biết”, Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm sẽ tiếp tục giới thiệu các nhóm loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm và những quy định cần lưu ý trong hoạt động khai thác, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản.
Mỗi ngư dân và mỗi thành viên cộng đồng đều có thể góp phần bảo tồn đa dạng sinh học biển bằng những hành động thiết thực: nhận diện đúng loài, tuân thủ quy định khai thác, hạn chế tác động đến các loài cần bảo vệ và chủ động cung cấp thông tin khi phát hiện các trường hợp liên quan.
NHẬN DIỆN ĐÚNG LOÀI – HIỂU ĐÚNG QUY ĐỊNH – CÙNG BẢO VỆ ĐA DẠNG SINH HỌC BIỂN CÙ LAO CHÀM
Thanh Thảo_Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm